Verzorging van de huid
Door Nicole Paehlig
Verzorging van de (droge) huid
Veel mensen met psoriasis hebben een droge en gevoelige huid. Dat vraagt om een speciale verzorging.
Onze huid bestaat uit drie lagen: de opperhuid (buitenste laag), de lederhuid (middelste laag) en het onderhuids bindweefsel (onderste laag). In de opperhuid ontstaan hoorncellen door celdeling. Deze hoorncellen schuiven langzaam (maar bij mensen met psoriasis veel sneller) op naar de buitenkant van de opperhuid. Uiteindelijk blijven er van de hoorncellen platte, met hoorn gevulde, resten over: de hoornlaag. Om de hoornlaag ligt een beschermend filmpje, de zuurmantel, die uit talgvet en zweet bestaat. Deze superdunne film, ook wel de natuurlijke beschermlaag van de huid genoemd, bevat natuurlijke vochtvasthoudende bestanddelen en beschermt de hoornlaag tegen uitdroging.
Nu zijn er allerlei factoren die beschadiging van de zuurmantel in de hand werken, met als gevolg dat de huid uitdroogt. Voor mensen met psoriasis een extra groot probleem, omdat zij vaak toch al met een droge huid kampen. Soms ligt de behandeling, bijvoorbeeld lichttherapie, daar (mede) aan ten grondslag.
Zeep
Een van de belangrijkste oorzaken van beschadiging van de zuurmantel is het veelvuldig gebruik van zeephoudende producten. De zuurmantel van de huid heeft een pH-waarde (pH staat voor zuurgraad) van ongeveer 5,5. Als de huid regelmatig in aanraking komt met een product dat de zuurgraad aantast, kan de beschermende zuurmantel zijn werk niet goed doen. De meeste reinigingsproducten hebben een pH van 5,5, wat pH-neutraal is voor de huid, maar die van zeep ligt hoger (8-10). Er bestaan wel wastabletten die pH-neutraal zijn, maar dat moet dan op de verpakking staan. Wanneer er alleen zeep op staat, is de pH niet neutraal en het product niet geschikt voor regelmatig gebruik.
In ieder geval onder de douche of in bad kunnen mensen met een droge huid de zeep, douchegel of badschuim (zeephoudende producten) beter links laten liggen. Zij drogen de huid uit en kunnen zorgen voor irritatie. Het beste is gebruik te maken van een olie. Olie gaat het uitdrogende effect van water enigszins tegen, werkt verzachtend en helpt tegen de jeuk. Wanneer u de olie gebruikt vlak voordat u onder de douche vandaan stapt, voorkomt u dat u alle olie er weer afspoelt.
Bij drogist en apotheek zijn allerlei, geparfumeerde en ongeparfumeerde, oliën te koop. Veel mensen met psoriasis hebben niet alleen een droge maar ook een gevoelige huid en geparfumeerde producten kunnen dan voor irritatie zorgen. Daarom verdienen ongeparfumeerde producten de voorkeur.
Naast het gebruik van zeephoudende producten, wat u dus het beste kunt vermijden, zijn er nog meer factoren die de zuurmantel kunnen aantasten. Zoals verkeerde bad- en douchegewoontes.
Douchen en baden
Net als zeep zorgt water voor uitdroging van de huid. Wie een droge huid heeft, kan dan ook beter niet te vaak en te lang een douche of bad nemen. Bovendien is het af te raden om erg warm water te gebruiken. Probeer het douchen te beperken tot maximaal eenmaal daags vijf minuten, en gebruik lauwwarm water (maximaal dertig graden). Voor het baden geldt ook: niet te warm en maximaal eenmaal per dag, en niet langer dan een kwartier. Na het douchen of baden is het aan te raden om de huid deppend te drogen. Daarmee belast u de huid het minst. Overigens hebben mensen met psoriasis vaak ook baat bij een bad, mits er olie en/of zout is toegevoegd.
Beschermlaag
Om beschadiging van de zuurmantel te voorkomen is het verder aan te raden om een beschermlaag - crème of zalf - aan te brengen. Wanneer u na het douchen of baden een laagje vet op uw huid aanbrengt, wordt de huid als het ware afgesloten, waardoor verdamping van vocht uit de hoornlaag binnen de perken blijft. Daardoor voelt de huid zachter en soepeler aan. Met een laagje vet wordt in zekere zin de natuurlijke beschermlaag van de huid aangevuld of hersteld.
Veel mensen kiezen voor een bodylotion, maar het nadeel daarvan is dat er weinig vetten in zitten: een bodylotion bestaat grotendeels uit water. Bovendien zijn bodylotions meestal geparfumeerd. Voelt de huid alleen wat trekkerig aan, dan is deze mogelijk alleen vochtarm, en volstaat een (hydraterende) bodylotion over het algemeen wel. Bij schilfering is er sprake van een tekort aan vet en kunt u bij de drogist of apotheek beter een voedend en minder vloeibaar product aanschaffen, zoals een bodymilk, bodycrème of zogenaamde ‘droge’ olie (niet vet, wel voedend). Omdat het bij de droge huid vaak aan zowel vocht als vetten ontbreekt, is het nog beter om een product te kiezen dat speciaal ontwikkeld is voor de droge tot zeer droge huid. Zo zijn er producten die ureum bevatten, het belangrijkste vochtvasthoudende bestanddeel dat van nature in de zuurmantel aanwezig is. Bij een droge huid bevat de zuurmantel vaak te weinig ureum. Ureumhoudende producten zorgen ervoor dat de concentratie toeneemt. Hoewel aan ureum nog meer positieve eigenschappen voor de huid worden toegeschreven, mogen deze producten nooit op een beschadigde of ontstoken huid worden aangebracht. Verder is voorzichtigheid geboden bij toepassing in het gezicht, vooral rond de ogen. Uw dermatoloog kan trouwens ook een zalf of crème voorschrijven, die u dan vergoed krijgt door uw zorgverzekeraar. Deze zogeheten onderhoudszalven kunt u onbeperkt toepassen.
Het is raadzaam om meerdere keren per dag - dus niet alleen na het douchen of baden - een dunne laag aan te brengen, in plaats van één of twee keer een dikke laag. De huid kan namelijk maar een beperkte hoeveelheid vet in een keer opnemen.
Een zalf zorgt voor een betere beschermlaagdan een crème, omdat er meer vet dan water inzit. Omdat een crème meer water bevat, smeert die wel prettiger. Sommige zalven, waaronder vaseline, zijn erg vet en kunnen de huid te veel afsluiten, met jeuk en roodheid tot gevolg. Het is daarom niet verstandig om deze onbeperkt te gebruiken.
Op een vochtige huid is een crème of zalf beter smeerbaar, dus is het verstandig om het product direct na het douchen of baden aan te brengen. Smeer met de haarrichting mee om te voorkomen dat de ingang van de haarzakjes verstopt en ontstoken raakt
Niet gebruiken!
Omdat mensen met psoriasis behalve een droge vaak ook een gevoelige huid hebben, is het gebruik van peelings en scrubs af te raden. Zij bevatten schurende bestanddelen, die de huid kunnen beschadigen en daardoor tot verergering van de psoriasis kunnen leiden. Datzelfde geldt voor producten met fruitzuren of fruitenzymen, die de huid kunnen irriteren. Producten tegen acne zijn ook agressief en daarom niet geschikt voor de psoriasishuid.