Verstandig zonnen

Door Leonore Pulleman

Zonnebaden is heerlijk en voor de meesten van ons iets om vooral van te genieten. Zolang u de zonnetijd maar langzaam opbouwt en een aantal zaken goed in de gaten houdt, want aan zonnestralen zijn ook risico’s verbonden. Met een aantal voorzorgsmaatregelen vooraf, voorkomt u gezondheidsproblemen naderhand. Ongetwijfeld weet u er al het een en ander van, maar inzichten veranderen steeds en misschien kunnen we uw kennis een beetje aanvullen.

Hoe jammer het ook is, te veel zon is niet goed, want dit kan schade aan de huid veroorzaken. Als we over zonlicht praten, dan hebben we het over UV-straling. Hoe zat het ook al weer? De letters UV staan voor ultraviolet. Er zijn drie soorten straling: UVA, UVB en UVC.

Van de laatste (UVC) heeft niemand last, want die bereikt het aardoppervlak niet. Met UVB en UVA is het oppassen geblazen: deze kunnen zonnebrand veroorzaken en de huid beschadigen.

Met flink insmeren en nog een aantal andere voorzorgsmaatregelen kunt u zonnebrand prima voorkomen. Wat het smeren betreft, adviseren we u om een middel te gebruiken dat bescherming geeft tegen (het grootste deel van) zowel UVB als UVA-straling.

In het kader vindt u een overzicht van huidtypes. Elk type heeft een specifieke bescherming nodig, die wordt uitgedrukt in een ‘beschermingsfactor’. Bijvoorbeeld huidtype twee (de lichte huid) kan op een zonnige dag al in twintig minuten verbranden. Met een laag zonnebrandcrème factor 9, stelt u die verbranding 9 x 20 minuten uit.

Smeert u vooral een laag en geen laagje! Twee millimeter crème per vierkante centimeter huid is prima. Niet te zuinig dus. De eerste keer een halfuur vóór het zonnebad en dan om de paar uur herhalen. Zeker tijdens het sporten (transpiratie!) en na het zwemmen, zelfs al staat er ‘waterproof’ op de verpakking.

Van belang is de tijd waarop u zont. Tussen 12.00 en 15.00 uur ’s middags straalt de zon het sterkst. Het is beter om dan geen zonnebad te nemen. Wie het zekere voor het onzekere wil nemen, mijdt ook tussen elf en twaalf uur ’s ochtends de felle zomerzon.

Wist u dat bewolking niet altijd de zon tegenhoudt? Bij heiig weer kan er toch veel straling zijn en bij schapenwolkjes kan door weerkaatsing tussen de wolken het effect zelfs groter zijn! De voorspelde zonkrachtwaarden voor een bepaalde dag kunt u vinden in het weerbericht van sommige kranten, op de site www.knmi.nl en op teletekstpagina 708.

Wie echt zonlicht wil vermijden, is ook onder een afdakje niet voldoende beschermd. Materialen als zand, water (zee), maar ook muren kunnen de zonnestralen zodanig weerkaatsen dat ze zelfs onder een parasol belanden. En wat dacht u van weerkaatsing door sneeuw, tijdens een wintersportvakantie? Op hoge plaatsen is de UV-straling sterker en de sneeuw weerkaatst bijna tachtig procent van de zonnestralen. Uw huid kan dan heel snel verbranden en door de kou merkt u dat minder snel op. Dik smeren dus!

Baby’s tot zes maanden kunnen beter uit de volle zon gehouden worden. Voor mensen met een zeer lichte huid en met een leeftijd onder de zestien jaar is het advies om niet uitgebreid te zonnebaden en geen gebruik te maken van zonneapparatuur.

Bij het ontstaan van huidkanker is een relatie gelegd met de totale hoeveelheid UV-straling die iemand in zijn leven opdoet. Te veel zon voor het zestiende jaar vergroot het risico op huidkanker nog eens, evenals meerdere zonverbrandingen. Ook kan te veel zon leiden tot een snellere veroudering van de huid.

Er zijn omstandigheden waarin zonlicht met mate toegepast of zelfs helemaal vermeden moet worden. Zoals bij het gebruik van medicijnen die vitamine A-afgeleiden bevatten, zoals Neotigason, en tretinoïnecrème of -gel. Een teerbehandeling kan plekken extra gevoelig voor zonnebrand maken en ook bij lichtbehandeling thuis moet voorzichtig omgesprongen worden met zonlicht. Overlegt u bij twijfel altijd even met uw arts.

Bij UVA/UVB-behandelingen moet zonlicht vermeden worden. Datzelfde geldt voor PUVA-behandelingen. De medicijnen die u bij een PUVA-behandeling moet innemen, maken de huid extreem gevoelig voor zonlicht, zelfs door glas. Uw arts zal u adviseren om luchtige maar bedekkende kleding te dragen en buiten een hoed of pet op te zetten. En een zonnebril die UV-straling tegenhoudt. Dat is overigens voor iedereen verstandig, om in de zon een zonnebril te dragen. Let op: veel aantrekkelijke maar eenvoudige kinderzonnebrillen bieden geen goede bescherming. Door de donkere glazen worden de pupillen groter, waarna de UV-straling in de kinderogen dringt en schade kan aanrichten. Het is beter om een bril te kopen met UV-bescherming, wat te zien is aan de CE-markering.

De zon kan niet alleen schade aanrichten maar heeft gelukkig ook goede kanten. Regelmatig een kwartiertje zon verhoogt de aanmaak van vitamine D door het lichaam. Belangrijk voor de opbouw van een sterk beendergestel bij kinderen. En op latere leeftijd helpt vitamine D botontkalking voorkomen. Met af en toe een beetje zon maakt de huid al voldoende voorraad aan.

De meeste mensen met psoriasis merken bovendien dat blootstelling aan de zon de aangedane plekken verbetert. Maar dat geldt niet voor iedereen. Bij zonneallergie en bij het ontstaan van bultjes, jeuk of snelle verbranding zal zonnen geen verlichting geven. Raadpleeg zonodig een arts.

Na het zonnebad en na reiniging is het prettig om de huid te verwennen met een aftersun of een goed verzorgende bodylotion of lichaamscrème. De huid die na een zonnebad wat droger aanvoelt kan een vochtinbrengend laagje goed gebruiken. Met verstandige maatregelen vooraf en een goede verzorging achteraf, is het voor iedereen mogelijk om lekker van het zomerzonnetje te genieten!