De psorinovotherapie
Door Ton van Ingen Schenau
De psorinovotherapie
Fumaarzuur (zie kader) is een van de systemische middelen die een arts of specialist kan voorschrijven bij de behandeling van (ernstige) psoriasis. Begin jaren tachtig ontwikkelde de arts Leonard Kunst het fumaarzuurpreparaat psorinovo, dat hij combineerde met een voedingsadvies. Dr. Frederik van Loon nam zijn behandeling over. Een gesprek.
Dr. Van Loon is geregistreerd als internist, infectioloog en epidemioloog. Voor en na zijn promotie aan de Universiteit van Amsterdam (1991) verbleef hij jarenlang in het buitenland, waar hij uitgebreide ervaring opdeed met klinische ziekten en epidemiologie. Na dertien jaar keerde hij in 1997 terug naar Nederland. Nu is hij gevestigd als internist in Utrecht.
Fumaarzuur
Zorgverzekeraars vergoeden de in het buitenland registreerde fumaarzuurtabletten (Fumaderm®) niet of alleen als er van tevoren om toestemming is gevraagd. Veel mensen worden daarom behandeld met magistraal bereide fumaarzuurtabletten (fumaarzuur is in Nederland wel als geneesmiddel geregistreerd). Dit houdt in dat de Nederlandse apotheker op aanvraag van de arts de tabletten samenstelt. Ook psorinovo wordt magistraal bereid. Magistraal bereide geneesmiddelen worden wel vergoed.
Fumaarzuur is een lichaamseigen stof dat in alle cellen van het lichaam voorkomt. Fumaarzuur wordt meestal alleen voorgeschreven bij ernstige psoriasis. Hoewel diverse studies de effectiviteit duidelijk hebben aangetoond, wordt het geneesmiddel niet vaak toegepast vanwege de bijwerkingen die aan veel fumaarzuurpreparaten kleven.
Stoornis stofwisselingsproces
Van Loon vertelt: “Als internist ben ik op verschillende terreinen bezig. Ik zie mensen met infectieziekten en maag-, darm- en leverziekten. Ook stoornissen in de schildklier kom ik regelmatig tegen. Het stofwisselingsproces speelt daarbij een belangrijke rol. Als internist bezie ik psoriasis in samenhang met deze en andere stofwisselingsprocessen, waardoor ik ervan overtuigd ben dat een internist een belangrijke bijdrage kan leveren aan de behandeling van deze aandoening in zijn verschillende verschijningsvormen.
“Bij psoriasis, waaraan ikzelf ook in lichte mate lijd, is er sprake van een stoornis in de mitochondriën (energiefabriekjes in de lichaamscellen, red.). Dat ik mij daar als internist mee bezighoud, berust op het inzicht dat psoriasis een stofwisselingsziekte is, die zich uit in de gewrichten en in de huid, waarbij er in de cellen een overmaat aan pyrodruivenzuur en een tekort aan fumaarzuur bestaat. De kristallen van pyrodruivenzuur zijn in het gewrichtsvocht aan te tonen.”
Dieet
Van Loon vervolgt: “Pyrodruivenzuur zit in de schillen van druiven en afgeleide producten daarvan, zoals krenten, rozijnen, wijn en aanverwante dranken. Het zit ook in ander fruit, zoals citrusvruchten, en in sommige noten en oosterse specerijen.
“De achtergrond van het voedingsadvies, waarmee alle op de site van de Psorinovovereniging vermelde artsen werken als aanvulling op de medicamenteuze behandeling met psorinovo, is het vermijden van pyrodruivenzuur. Dat verhoogt de kans op een snel resultaat. Overigens kan bij overmatige lichamelijke inspanning een tekort aan zuurstof optreden, waardoor suiker onvoldoende verbrandt: ook hierdoor ontstaat een overmaat aan pyrodruivenzuur en een tekort aan fumaarzuur, wat kan leiden tot een explosie van psoriasis. Risicofactoren als roken, overgewicht, een trage schildklierwerking en sommige vaataandoeningen bevorderen dit nog eens. Zelf kan ik mijn psoriasis met alleen al dit voedingsadvies de baas blijven, dus zonder er psorinovo bij te slikken.”
Grondlegger
Hoe is Van Loon eigenlijk met de psorinovotherapie in aanraking gekomen? Hij vertelt: “Op zeker moment heb ik kennisgemaakt met de arts Leonard Kunst, die 25 jaar geleden, in samenwerking met apotheker F. Durlinger, de psorinovotherapie heeft ontwikkeld. Ik ben dus niet de grondlegger van deze therapie, maar heb op verzoek van dr. Kunst zijn psoriasisbehandeling overgenomen toen hij met pensioen ging. Ik heb geen uitsluitende psoriasispraktijk, maar kom als internist deze en andere huidziekten regelmatig tegen. Ik ben erg gepassioneerd door de mogelijkheden van psorinovo. De ervaring is dat niet alleen de huidklachten afnemen maar ook die van de gewrichten. Mijn adagium is overigens dat klinisch onderzoek onder alle omstandigheden noodzakelijk is.”
Eigenschappen
“Het unieke van psorinovo is dat het drie gunstige eigenschappen in zich verenigt,” vervolgt Van Loon. “Allereerst bevat het alleen di-methylfumaarzuur. Ten tweede wordt het, dankzij een coating, niet in de maag afgebroken maar komt het pas in de basische dunne darm vrij. Verder is het, in tegenstelling tot alle andere fumaraten, als ‘retard product’ bereid, waardoor de werkzame stof heel geleidelijk in de darm wordt afgegeven. Fumaderm® (zie kader) bevat ook mono-ethylfumaarzuur, dat tot ongewenste bijwerkingen aanleiding kan geven, vooral nierstoornissen. Voor de overige magistraal bereide preparaten geldt dat de werkzame stof veel sneller in de darm wordt afgegeven, met een grotere kans op irritatie van de darmwand, wat tot buikklachten kan leiden.
“Niet alleen de artsen die op de site van de Psorinovovereniging staan schrijven psorinovotabletten voor. Ook huisartsen en steeds meer dermatologen doen dit, alsmede enkele reumatologen.”
Resultaten
Psorinovo werkt bij ruim 70% van de patiënten en verbetering is soms al binnen enkele weken merkbaar, aldus Van Loon. “Dat geldt ook voor de gewrichtsklachten. Voordat de psoriasis geheel verdwenen is, zijn patiënten meestal drie tot negen maanden verder. Sommige patiënten houden enkele verspreide plekjes over. De reeds genoemde risicofactoren kunnen het proces vertragen en zelfs herstel in de weg staan.”
De positieve werking van psorinovo wordt bevestigd door de bekende fotografe Patricia Steur, lid van de Psorinovovereniging, die het medicijn al twintig jaar gebruikt en het voedingsadvies strikt opvolgt. Haar huid is helemaal gaaf en haar leven is er, in positieve zin, enorm door veranderd.
Stress en overgewicht
Het aantal mensen met psoriasis dat met psorinovo wordt behandeld, loopt thans in de vijfhonderd, laat Van Loon weten. In de voorgaande 25 jaar heeft dr. Kunst zeker tweeduizend mensen behandeld. Begonnen wordt met een tablet per dag. Vervolgens wordt de dosis wekelijks verhoogd tot de psoriasis over is. De therapie slaat niet altijd aan. Van Loon: “Vooral stress en overgewicht spelen een negatieve rol. In andere gevallen zijn deze factoren niet de verklaring en moet er een lichamelijke oorzaak te vinden zijn. Vandaar mijn pleidooi voor de rol van de internist in deze. Ernstige bijwerkingen zijn mij niet bekend. Mijn conclusie is dat pyrodruivenzuur de boosdoener is. Ik heb zelf meegemaakt dat ik een uitbraak van psoriasis kreeg na het drinken van slechts één glaasje wijn!” besluit hij.
Voedingsadvies
Bij het volgen van de psorinovotherapie wordt het volgende dieet geadviseerd:
A. Te vermijden voedingsmiddelen
Specerijen: peper, nootmuskaat, kruidnagel, mosterd, kummel, anijs, kaneel, paprikapoeder en alles waarin deze specerijen zijn verwerkt;
Noten: alle soorten gebrande noten die in pinda-olie zijn gekookt, zoals cashewnoten, pistachenoten en pinda’s, plus de daaruit bereide producten;
Fruit: schillen van citrusfruit en dranken waarin die zijn verwerkt, zoals likeuren en machinaal bereid sap;
Wijn: alle soorten;
Dranken: brandewijn, cognac, champagne, sekt, samos, vermouth, malaga, port en oranjelikeur.
B. Toegestane voedingsmiddelen
Specerijen: knoflook, peterselie, uien, tuinkruiden, saffraan;
Oliën: olijfolie, maïsolie, soja-olie, lijnolie, zonnebloemolie en fruitazijn;
Noten: kokosnoten, hazelnoten, walnoten en amandelen;
Dranken: bier, whisky, gin, rum en jenever.
Uitgebreide informatie over de therapie en de Psorinovovereniging is te vinden op www.psoriasistherapie.nl.