Köbnerfenomeen
Door Boudewijn Otten
Pas op voor paardenbeten
Wetenschappers hebben de oorzaak van psoriasis nog steeds niet achterhaald. Ze kennen wel factoren die de huidaandoening ongunstig beïnvloeden. Een beet van een paard bijvoorbeeld, en álle pijnstillers behalve paracetamol.
Hij was vast niet de eerste die het opviel, maar wel de eerste die het voor het voetlicht bracht. De uit Breslau (tegenwoordig de Poolse stad Wroclaw) afkomstige Duitse huidarts Heinrich Köbner beschreef in 1872 een patiënt die was gebeten door een paard. Op de plaats van de wond ontstond na verloop van tijd psoriasis. Sindsdien heet het ontstaan van een psoriasisplek na een huidverwonding het Köbner-fenomeen. Een kwart van de mensen met psoriasis heeft er last van. Zij merken dat een plaats waar eerst een wondje zat, op den duur verandert in een psoriasisplek. Ook de plekken die zijn aangetast door eczeem, acne, schimmelinfecties en andere huidaandoeningen kunnen bij hen veranderen in psoriasisplekken.
Hormonen
Waardoor ontstaat psoriasis? Wetenschappers tasten nog steeds in het duister. Maar dat er factoren zijn die de ernst van de kwaal beïnvloeden, is wel duidelijk. Zo verergert de huidaandoening bij 44 procent van de patiënten na een infectie (een keelontsteking bijvoorbeeld of een tandwortelontsteking).
Psoriasis steekt vaak de kop op rond de puberteit en, dat is minder bekend, in de overgangsjaren. Dat zijn periodes waarin de hormoonhuishouding verandert. Hormonen spelen dus waarschijnlijk een rol bij het ziekteverloop. En inderdaad, drie hormonen komen bij mensen met psoriasis vaker voor dan bij andere mensen: het mannelijk hormoon dehydroepiandrosteron, het bijnierschorshormoon aldosteron en het groeihormoon somatroop. Medicijnen die de hormoonhuishouding beïnvloeden, de corticosteroïden, verminderen de klachten. Maar pas op, als de patiënt abrupt stopt met die medicijnen kan de psoriasis in alle hevigheid uitbarsten.
Stress en psychische klachten
Stress en psychische klachten kunnen de aandoening verergeren. Ook hier geldt dat niet iedereen daar last van heeft. Integendeel, stress of geen stress, zes op de tien mensen merkt geen enkel verschil. De overigen kunnen in een vicieuze cirkel terechtkomen. Een toename van de psoriasis kan stress veroorzaken, die weer tot een toename van de psoriasis kan leiden, enzovoort.
Als de psychische klachten ernstig zijn kan iemand met psoriasis met een gerust hart moderne antidepressiva gebruiken. Deze geneesmiddelen hebben, met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, géén effect op de psoriasis. Dat is goed onderzocht, ook al omdat lithium (een al langer bestaand medicijn tegen manische depressiviteit) de kwaal wél verergert bij pakweg de helft van de mensen met psoriasis.
Bètablokkers
Bètablokkers, geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten, zijn zeker niet bevorderlijk voor psoriasis. Bijna driekwart van de mensen met psoriasis die bètablokkers innemen, krijgt vroeg of laat te maken met een toename van de huidklachten. U kunt uw arts het beste vragen om andere geneesmiddelen voor te schrijven.
Pijnstillers
Iemand met psoriasis kan zijn klachten ook verergeren door een doodgewoon bezoekje aan de drogist. Op paracetamol na bevatten álle pijnstillers ontstekingsremmers, zogeheten NSAID’s, en die kunnen de psoriasis verhevigen. Oppassen geblazen dus! Net als met antimalariamiddelen, die vaak ongunstig zijn voor de psoriasis. Maar er zijn wel degelijk antimalariamiddelen zonder die vervelende consequenties. Heeft u deze middelen nodig vanwege een buitenlandse reis, vertel uw arts dan over uw huidaandoening.
Slechte gewoonten
Wie dit allemaal achter elkaar leest, zou kunnen gaan somberen. Maar dat is niet nodig. Mensen met psoriasis kunnen de meeste dingen die de aandoening verergeren zonder al te veel problemen vermijden. En slechte gewoonten hoeven zij voor hun huidaandoening niet op te geven. Een onderzoek uit 2000 wijst uit dat psoriasispatiënten meer drinken en meer roken dan anderen. Dat is niet best, maar gelukkig wordt hun psoriasis er niet slechter van!