Haarproblemen
Door Anneke van de Kieft
Als je haar maar goed zit
Goed nieuws: mensen met psorasis kunnen gerust conditioners, haargel en wax gebruiken. Ook het verven van haar heeft geen invloed op psoriasis. Nog beter nieuws: psoriasis leidt slechts in weinig gevallen tot kale plekken of kaalheid. Want meestal is kaalheid een erfelijke ziekte. Een gesprek met de Nederlandse expert op het gebied van haarproblemen en -ziekten, dr. Ids Boersma.
Op twintigjarige leeftijd behoorde Ids Boersma tot de twintig procent mannen die rond die leeftijd kaal worden. Net als vele anderen in die tijd gebruikte hij liters berkenwater, wat zou helpen tegen kaalheid. Maar niets hielp. Hij droeg zelfs een periode een pruik. De huisarts kon de kaalheid niet verklaren en de huidarts riep dat er helaas niets aan te doen was: “Leer er maar mee leven”. Maar dat kan een jongen van twintig natuurlijk niet. Uiteindelijk hoorde Boersma tijdens zijn studie aan de universiteit dat er hier en daar onderzoek werd verricht naar kaalheid. Zo ontstond zijn belangstelling voor haarproblemen en haarziekten.
Jonge wetenschap
De wetenschap die zich bezighoudt met haar, de trichologie, is vrij jong. Pas de laatste vijf jaar is er een belangrijke vooruitgang te ontdekken. Binnen de dermatologie is het haarspecialisme niet erg populair. Er wordt relatief weinig onderzoek gedaan naar haar, en er zijn weinig middelen om een goede diagnose te stellen.
“Ik vermoed dat het iets te maken heeft met onze calvinistische inslag. Haarproblemen vallen nogal eens onder de categorie cosmetische problemen en niet onder ziekten. Maar gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte. Het gaat ook om geestelijk welbevinden en zelfvertrouwen. Geen enkel menselijk orgaan is zo belangrijk voor het zelfbeeld en zelfvertrouwen als haar. Als je haar niet goed zit, voel je je niet goed.”
Boersma vervolgt: “Wereldwijd bestaat er wel een samenwerking tussen haarspecialisten die elkaar op de hoogte houden van de nieuwste ontwikkelingen. Voor mij zijn dit belangrijke contacten om vooruitgang te kunnen boeken in het wetenschappelijke onderzoek.”
Haarklinieken
Waar kun je in ons land terecht met haarproblemen? Boersma: “In Nederland zijn een paar gespecialiseerde haarklinieken, waaronder Intermedica in Geldermalsen. Mensen kunnen hier terecht voor onderzoek naar haarproblemen maar ook voor een behandeling. Als ze het bij Intermedica niet weten, dan weten ze het bij wijze van spreken in heel west-Europa niet. Mensen worden dan doorverwezen naar collega’s in het buitenland.” Boersma is zelf ook verbonden aan de Intermedica kliniek, en aan het Haarkabinet in Tilburg. Verder is hij als tricholoog (haarspecialist) verbonden aan het Haarcentrum. Een organisatie waar bedrijven en deskundigen elkaar ontmoeten, samenwerken, onderzoek bevorderen en gezamenlijk informatie geven over haarverzorging en -problemen. Het is een centrum voor advies en informatie. Er vindt geen behandeling plaats.
Kaalheid
Een bekend haarprobleem is kaalheid. Hoe ontstaat dat? “Een haar leeft normaal gesproken vier jaar en valt dan uit,” legt Boersma uit. “Vervolgens komt er uit het haarzakje onder de huid een nieuwe haar. Dit proces herhaalt zich bij iemand met gezond haar vijfentwintig keer. Kortom, zelfs een honderdjarige kan nog met een volle bos rondlopen. Maar bij de erfelijke kaalheidziekte ‘Alopecia androgenetica’ valt de nieuwe haar al na vier of zelfs twee maanden uit. En ook al groeit er dan vijfentwintig keer een nieuwe haar, in zo’n geval ben je veel sneller kaal. Deze vorm van kaalheid wordt veroorzaakt door een gevoeligheid van de haarzakjes voor het hormoon dihydrotesteron (DHT). Hoe gevoeliger de haarzakjes zijn voor DHT, hoe eerder de kaalheid ontstaat: haren worden dunner of vallen sneller uit dan normaal en op het laatst is er geen haar en zijn er ook geen haarzakjes meer. Medicijnen die het hormoon DHT remmen kunnen uitkomst bieden aan mensen die kaal worden. Tegenwoordig is kaal worden bijna een keuze, omdat je het dus kunt voorkomen. Maar wees er tijdig bij, want als het haar en de haarzakjes eenmaal zijn verdwenen, moet je aan andere oplossingen gaan denken, zoals implantatie.”
Vrouwen
Kaalheid blijkt niet alleen bij mannen voor te komen. “Deze erfelijke vorm van kaalheid komt veel voor, zowel bij mannen als vrouwen. Vijftig procent van de mannen van vijftig jaar is kaal (zeventig procent van de mannen van zeventig jaar). En ook al lijkt het zo, deze kaalheid heeft niet met ouderdom te maken maar met die erfelijke ziekte. Ook vrouwen hebben last van toenemende kaalheid. Vooral na de menopauze wordt bij veertig procent van de vrouwen het haar boven op de hoofdhuid, bij de scheiding, dunner en valt uit. Dit heeft te maken met de afname van vrouwelijke hormonen na de menopauze en een relatieve stijging van mannelijke hormonen. Ook hier is een behandeling met medicijnen mogelijk. Maar artsen zijn voorzichtig met het toedienen van medicijnen. Aan vrouwen die graag kinderen willen of zwanger zijn, worden deze medicijnen sowieso niet voorgeschreven.”
Psoriasis en kaalheid
Volgens Boersma hebben kaalheid en psoriasis niets met elkaar te maken. “Bij grote plakken op het hoofd lijkt het misschien of iemand kaal is. Maar dit lijkt alleen maar zo doordat het haar (tijdelijk) niet door de schilfers heen kan groeien. De haarzakjes onder de huid bestaan echter nog gewoon. In zo’n geval is het belangrijk om de plekken te behandelen met een crème, zalf of lotion. Wanneer de plekken zijn verminderd, komen de haren gewoon weer terug.”
Verzorging
Kan Boersma wat tips geven voor de verzorging van onze haren? “Ik hecht veel waarde aan een goede haarverzorging. Mooi, gezond haar en een leuk kapsel dragen bij aan een groter zelfvertrouwen. Dat geldt zeker voor mensen met psoriasis, die zich vaak onzeker voelen over hun uiterlijk. Veel mensen met psoriasis gebruiken waarschijnlijk Denorex Resdan shampoo. Een goede shampoo voor de hoofdhuid, maar het haar voelt na afloop heel droog aan. Gelukkig is er geen enkel bezwaar om na het wassen een conditioner, een haarverzachter, te gebruiken. Daardoor lijkt het haar voller en voelt het minder droog aan. En haargel of wax om er feestelijk uit te zien, het mag allemaal. Grote merken als Kérastase (l’Oréal), Schwarzkopf, Vichy en Pantène hebben allemaal uitstekende laboratoria en verrichten grondig onderzoek naar allergische reacties. Ik kom regelmatig in hun laboratoria en ben weleens jaloers op hun mogelijkheden om onderzoek te doen en producten te testen. Het merk Ducray (huid- en haarverzorging) heeft zijn producten heel expliciet getest op mogelijke allergieën bij mensen met psoriasis. Helaas is dit merk in Nederland niet verkrijgbaar, maar wel in België, Duitsland en Frankrijk. En mocht een middel irritatie veroorzaken, probeer dan een ander merk.”
Permanent en verf
Hoe zit het eigenlijk met permanent en haarverf? “Een permanent of je haar een kleur geven kan prima, maar ga naar een goede kapper. De kapper is de haarexpert. Helaas durven veel mensen met psoriasis niet naar de kapper te gaan, omdat ze zich schamen voor plekken op hun hoofdhuid. Maar een kapper ziet als eerste of het haar dunner wordt of uitvalt, en zal eventueel doorverwijzen naar de huisarts of een dermatoloog. Ik zou het erg toejuichen als er een actuele lijst komt van kappers die het geen enkel probleem vinden om mensen met psoriasis als klant te hebben.”
Boersma voegt toe: “Het kan trouwens wel zo zijn dat je, los van de psoriasis, allergisch bent voor bepaalde stoffen die in permanentvloeistof zitten. Dan kan de psoriasis tijdelijk opvlammen.”
Overigens wordt er tijdens de kappersopleiding aandacht besteed aan psoriasis. Een goed opgeleide kapper weet er dus van. Als u onzeker bent, vertel dan bij de eerste afspraak dat u psoriasis op uw hoofdhuid hebt. De kapper zal daar dan echt niet negatief op reageren. Doet hij/zij dat wel, dan weet u dat u niet aan het juiste adres bent.
Ontharen
En als mensen met psoriasis hun benen willen ontharen, kan dat dan kwaad? “In principe niet. Let er alleen op of de psoriasis op bepaalde plekken erg actief is. Het kan dan zijn dat op die plekken de psoriasis heftiger wordt. Wees ook bedacht op het zogeheten Köbner-fenomeen: op de plek van een schram, een klein sneetje of een klein wondje kan psoriasis ontstaan.”