> > > >

Ditranolbehandeling

Door Liesbeth Rutjes

Ditranolbehandeling zeer effectief

In het Universitair Medisch Centrum St. Radboud in Nijmegen werkt Mandy Prins als arts op de afdeling Dermatologie. Drie jaar geleden is zij gepromoveerd op een onderzoek naar de kortcontact ditranolbehandeling. Op basis van de resultaten van haar onderzoek heeft het College voor Zorgverzekeringen de financiering van de behandeling goedgekeurd. Daarmee kan de behandeling in heel Nederland aan patiënten worden aangeboden.

Wat houdt de kortcontact ditranolbehandeling precies in? “Patiënten smeren zich helemaal in met ditranolcrème,” legt Prins uit. “Dus niet alleen de plekken, maar hun hele lichaam. Daarna wassen ze de crème af met water. De eerste drie dagen na 15 minuten, de volgende drie dagen na 30 minuten en daarna na 45 minuten. Omdat de huid went aan de crème, kan de tijd tussen het opbrengen en afwassen (de applicatietijd) gedurende de behandeling worden verlengd. Als de behandeling aanslaat, kan ook de concentratie van de crème worden verhoogd. Maar als de huid tussentijds verbrandingsverschijnselen vertoont, moet het schema worden aangepast.”
De behandeling is vooral geschikt voor mensen met uitgebreide psoriasis. Prins: “Je moet dan denken aan mensen bij wie meer dan 10% van het lichaam is aangedaan. Om je een idee te geven: 10% is ter grootte van tien handafdrukken. Ook blijkt dat de behandeling beter aanslaat bij mensen met een stabiele psoriasis dan bij mensen bij wie de psoriasis - in korte tijd - steeds erger en erger wordt. Leeftijd speelt eigenlijk geen rol.”
De eerst week komen de mensen elke dag naar het ziekenhuis. “Om te leren hoe ze zich moeten insmeren, waar en hoe dik. Daarna smeren ze vijf van de zeven dagen thuis en de andere twee dagen op de afdeling voor Arbeids- en Tijdsintensieve Behandeling (ATB), waarbij ze instructies krijgen. Dit smeren houden de patiënten vol gedurende een aantal weken tot - drie - maanden.”
Het effect is dat de plekken eerst minder gaan schilferen. Daarna klaren ze van binnenuit op. “Ditranol kan behoorlijk irriteren, wat niet de bedoeling is. Het beste effect krijg je door net tegen de irritatiegrens aan te gaan zitten gedurende de behandeling. Je gaat op zoek naar de irritatiegrens en probeert daar tegenaan te blijven zitten door de behandeling, oftewel de concentratie van de crème en de applicatietijd, telkens weer aan te passen.”
Het is een intensieve behandeling, die veel van de mensen vraagt, maar bij degenen bij wie de therapie aanslaat wordt de psoriasis rustiger of verdwijnt zelfs helemaal. En de klachten blijven gemiddeld langer weg dan na bijvoorbeeld een UVB-behandeling of een hormoonpreparaat, zo blijkt uit onderzoek.

Voor- en nadelen
De patiënt die voor de ditranolbehandeling kiest, heeft vaak al veel andere middelen uitgeprobeerd, die geen resultaat (meer) hadden. Het voordeel van de ditranol is dat er geen enkele schadelijke bijwerking is en dat de behandeling dus onbeperkt kan worden toegepast. Tijdens de therapie verkleurt de huid (de niet-aangedane huid wordt donkerder), maar dat verdwijnt weer na enige tijd. In principe kan de behandeling op alle aangedane plekken worden toegepast, ook op de hoofdhuid. Gevoelige plekken als de oorranden worden dan ingesmeerd met vaseline.
Prins geeft aan dat de behandeling intensief is, om discipline vraagt, en een flexibele instelling. Zodra de crème in contact komt met zuurstof komen er vlekken. Het gebruik van een oude badjas of oude kleding wordt dan ook aangeraden, evenals het veelvuldig reinigen van de badkamervloer en wanden. “Sommige mensen doen er landbouwplastic tegenaan. Ter bescherming. Een nadeel is ook dat mensen soms last hebben van een verbrande huid. Dan moet de concentratie van de crème worden aangepast, alhoewel lichte irritatie juist goed is.”
Voor mensen die geen eigen vervoer hebben, kan het lastig zijn om een paar keer per week naar het ziekenhuis te moeten komen. Ook is de behandeling minder geschikt voor mensen die het niet kunnen opbrengen om zich elke dag volledig in te smeren, of die niemand in hun directe omgeving hebben om dat voor hen te doen. In dit soort gevallen kan opname in het ziekenhuis worden overwogen. “Dat is ook een mogelijkheid,” zegt Prins. “Het is een voortdurend aftasten van wat kan voor iemand op een bepaald moment.”
Bij ziekenhuisopname wordt ditranol in een zalf op het hele lichaam aangebracht, waar het 24 uur blijft zitten. Nadat de zalf is aangebracht, wordt het lichaam ‘ingepakt’.

Het onderzoek
Van 1996 tot 2000 is een groot landelijk onderzoek uitgevoerd onder patiënten in Groningen, Rotterdam, Utrecht, Ede en Nijmegen. De bedoeling was om de dagbehandeling met ditranol een plaats te geven. Ditranol is een synthetische afgeleide van chrysarobine en werd in het verleden gewonnen uit merg van de Andira araroba-boom. De werkzaamheid is toevallig ontdekt in India bij de behandeling van schimmelinfecties van de huid. De stof wordt al meer dan honderd jaar gebruikt voor de behandeling van psoriasis. Sinds 1916 wordt het in Europa synthetisch nagemaakt. Andere namen voor ditranol zijn cignoline en anthraline.
De conclusie van het onderzoek was dat de kortcontact ditranolbehandeling zeer effectief is, terwijl de kosten relatief laag zijn. Hoe het komt dat ditranol zo goed werkt is overigens niet helemaal bekend. Wel is duidelijk dat het middel effect heeft op zowel de celdeling als de celuitrijping en de ontstekingsactiviteit van de psoriasisplekken. Bovendien draagt de therapie bij aan een verbetering van de kwaliteit van leven. “Patiëntenonderzoek heeft uitgewezen dat mensen die de behandeling hebben gevolgd tevreden zijn,” aldus Prins. “Niet alleen omdat de plekken weggaan, maar ook vanwege het feit dat je je verhaal kwijt kunt op de dagbehandeling, praktische tips krijgt en meer leert over je chronische huidaandoening. In Nijmegen, waar psoriasis altijd een belangrijke plaats heeft gehad op de afdeling Dermatologie, wordt de ditranolbehandeling met succes en veel toegepast.

Meer weten?
Wie meer wil lezen over het onderzoek van Mandy Prins, kan dit vinden op de website www.ru.nl/ubn. Klik op volledige teksten en dan op Fulltext publicaties van de Radboud Universiteit Nijmegen. Vervolgens klikt u (onder indeling naar faculteit) op Faculteit der Medische Wetenschappen. Naar beneden scrollen, naar Dithranol in Psoriasis Day-care.

Ontwikkeling korte-contacttherapie
Jaren terug werd ditranol altijd voor lange tijd op de huid aangebracht, bijvoorbeeld gedurende de nacht. Uit nader onderzoek bleek dat de ditranol kort na het aanbrengen het meeste werk doet. Naarmate de ditranol langer op de huid blijft zitten, neemt de werking snel af. Deze kennis heeft geleid tot het ontwikkelen van de kortcontact ditranolbehandeling. Daarmee is thuisbehandeling met ditranol voor de gemotiveerde patiënt een prima optie geworden.

De ditranolbehandeling draagt bij aan een betere kwaliteit van leven

terug