Behandelingen
Door Anneke van de Kieft
Corticosteroïden zijn bijnierschorshormonen, die in de bijnier worden gemaakt. Synthetisch vervaardigde afgeleiden ervan worden verwerkt in zalven, crèmes, vetcrèmes, gels en lotions. Deze hormoonpreparaten worden vooral gebruikt bij de meest voorkomende vorm van psoriasis: psoriasis vulgaris, waarbij de rozige/rode huid vaak bedekt is met witte schilfers. Ze remmen de versnelde celdeling in de huid, maar vooral de ontsteking in de psoriasisplekken.
Corticosteroïden worden onderverdeeld in vier verschillende sterkteklassen. Klasse 1 is het zwakst werkende middel en wordt vooral gebruikt op dunne en gevoelige huid, bijvoorbeeld van de oogleden en het gezicht. De klassen 2 tot en met 4 worden toegepast op de dikkere huid, onder andere van de benen, armen en voetzolen. De keuze van het preparaat hangt dus af van de plaats.
Behandeling
In het begin zal een arts adviseren om gedurende een bepaalde periode het hormoonpreparaat een- tot tweemaal per dag op de psoriasisplekken aan te brengen. Corticosteroïden werken meestal snel; de ontstekingen en jeuk worden minder of verdwijnen zelfs. Continu gebruik heeft als nadeel dat de huid went aan de preparaten, waardoor de werking afneemt. Vaak wordt aangeraden om niet meer dan 100 gram per week te gebruiken van categorie 2 en 3, en niet meer dan 50 gram van categorie 4. Na de afgesproken periode begint de onderhoudsfase, waarbij de corticosteroïden worden afgewisseld met een vitamine D3- of basissmeersel (zoals vaseline). Dit heet intermitterend smeren. Het is onverstandig om van de ene op de andere dag te stoppen met een hormoonpreparaat, omdat de kans bestaat dat de psoriasis dan in alle hevigheid terugkomt. De behandeling moet dus langzaam worden afgebouwd
Op dit moment is nog niet onderzocht of je direct na het smeren van corticosteroïden uitgebreid kunt zonnen. Wees daar dus voorzichtig mee.
Bijwerkingen
Bijwerkingen ontstaan vooral na lang en continu gebruik. Er kunnen twee soorten bijwerkingen ontstaan: bijwerkingen op de huid en in het lichaam.
Bij langdurig gebruik kan de huid dunner worden (atrofie), ‘zwangerschapsstriemen’ gaan vertonen, gevoeliger worden en kunnen er roodblauwe plekken ontstaan, omdat de bloedvaatjes in de huid verwijden (couperose). Wanneer de huid dunner wordt, kan zij zich in de beginfase nog wel herstellen, maar na gebruik van maanden tot jaren kan het zijn dat de huid onherstelbaar beschadigd is.
Bijwerkingen in het lichaam kunnen optreden doordat de corticosteroïden die op de huid worden aangebracht ook in het bloed terechtkomen. Een klein beetje is niet schadelijk, maar na overmatig (meer dan de voorgeschreven hoeveelheid) en langdurig smeren van een sterk corticosteroïd op een beschadigde psoriasishuid kan er te veel worden opgenomen in het bloed waardoor er zogenaamde ‘systemische’ bijwerkingen (in het hele lichaam) kunnen ontstaan, die te vergelijken zijn met langdurig prednisongebruik.
Mogelijke gevolgen zijn een ‘opgeblazen’ gezicht, een verhoogd risico op botbreuken en staar
Kinderen
Kinderen krijgen over het algemeen alleen corticosteroïden uit de klassen 1 en 2 voorgeschreven. Afhankelijk van de leeftijd en het gewicht van een kind zal de arts bepalen welk middel geschikt is. Bij kinderen wordt extra goed opgelet of er niet te veel corticosteroïden in het lichaam terechtkomen, omdat zij mogelijk de groei van het lichaam kunnen remmen.