Behandelingen
Astrid Sibbes
Bij ernstige psoriasis grijpt de dermatoloog meestal naar een systemisch middel. Een medicijn dat moet worden geslikt, geïnjecteerd of per infuus wordt toegediend. Sinds 2004 is er een nieuw systemisch middel voor de behandeling van psoriasis op de markt: de biologic. Er zijn verschillende soorten.
De biologics behoren tot een nieuwe generatie systemische middelen die met behulp van biotechnologische technieken ontwikkeld zijn. Bij de ontwikkeling van deze medicijnen is gebruikgemaakt van recente wetenschappelijke kennis over de processen die een belangrijke rol spelen bij chronische ontstekingsziekten, zoals psoriasis en artritis psoriatica. Zo is inmiddels bekend dat bepaalde ‘boodschappereiwitten’ in het lichaam, zoals TNF-alfa, het ontstekingsproces bevorderen. En dat er nauw contact tussen verschillende soorten cellen nodig is voor het opstarten en laten voortduren van een ontsteking. De biologics remmen deze ontstekingsbevorderende boodschappereiwitten en celprocessen zo veel mogelijk af. Op dit moment zijn er drie biologics die worden gebruikt bij zowel de behandeling van psoriasis als de behandeling van artritis psoriatica: adalimumab, etanercept en infliximab. In de toekomst zullen er zeker nog meer van dit soort middelen op de markt komen. Overigens was er tot voor kort ook nog een andere biologic voor de behandeling van psoriasis vulgaris (niet voor de behandeling van artritis psoriatica) op de markt: efalizumab (merknaam Raptiva®). Vanwege zeer ernstige bijwerkingen is de productie van dit middel onlangs stopgezet. Zie ook de rubriek Nieuws.
Voorwaarden
Om in aanmerking te komen voor behandeling met een biologic moet u aan een aantal voorwaarden voldoen. In de eerste plaats moet uw psoriasis ernstig zijn (PASI-score* boven de 10). Andere voorwaarde is dat u behandelingen met PUVA- of UVB-lichttherapie, methotrexaat en ciclosporine niet kunt verdragen óf dat deze behandelingen niet (meer) voldoende helpen. Is uw psoriasis minder ernstig (PASI-score boven de 8), dan kunt u toch een biologic voorgeschreven krijgen als uw kwaliteit van leven zwaar te lijden heeft onder uw psoriasis (score van meer dan 35 op de kwaliteit van leven-vragenlijst Skindex-29).
De reden waarom zulke strenge voorwaarden worden gehanteerd is dat biologics erg duur zijn, zeker in vergelijking tot andere psoriasisbehandelingen. Bovendien zijn de bijwerkingen op de lange termijn nog niet voldoende bekend. In de toekomst gaan deze voorwaarden waarschijnlijk veranderen.
Werking
De biologics hebben een gunstige invloed op de ontstekingsreactie in de huid. Het eiwit TNF-alfa speelt een belangrijke rol bij het op gang brengen en onderhouden van ontstekingen. Adalimumab (merknaam Humira®) remt TNF-alfa, etanercept (Enbrel®) vangt het teveel aan TNF-alfa weg, en infliximab (Remicade®) TNF-alfa in het bloed en in de cellen waar de stof wordt geproduceerd, waardoor onwerkzaam wordt.
Toediening
Adalimumab en etanercept worden via een injectie onder de huid toegediend. Nadat u dit hebt geleerd, kunt u dit zelf thuis doen. Voor de toediening van infliximab is het nodig dat u naar (de dagbehandeling van) het ziekenhuis komt. U krijgt infliximab via een infuus in een ader toegediend, meestal in uw arm.
Bijwerkingen
Soms ontstaat er een reactie op de spuitplek, maar deze verdwijnt doorgaans na een paar keer. Omdat biologics de werking van het immuunsysteem sterk verminderen, wordt u wel gevoelig voor infecties (verkoudheid, bronchitis, longontsteking, tuberculose).Het is niet mogelijk om tijdens de behandeling met een biologic een vaccinatie te krijgen met een levend verzwakt virus.
*De PASI (Psoriasis Area and Severity Index) geeft aan hoe ernstig de psoriasis is.