Behandelingen
Leonore Pulleman
Lokale therapieën (smeersels) en lichtbehandelingen werken niet bij iedereen of kunnen erg belastend zijn. In dat geval stapt de dermatoloog over op een systemisch middel, dat wordt geslikt of per injectie of infuus wordt toegediend. Een voorbeeld is acitretine, bekend onder de merknaam Neotigason®.
Retinoïden zijn stoffen die zijn afgeleid van vitamine A. Sinds jaar en dag (in Nederland sinds 1989) gebruiken dermatologen het werkzame bestanddeel van deze retinoïden, oftewel acitretine, bij de behandeling van ernstige vormen van psoriasis vulgaris en pustuleuze psoriasis. Het medicijn heeft een drievoudige werking. Ten eerste gaat het de te snelle celdeling tegen, ten tweede remt het de abnormale verhoorning van de huid af, ten derde heeft het een ontstekingsremmende werking.
Werking
De capsules kunnen het beste tijdens de maaltijd worden ingenomen, met water of wat melk. Door het middel tijdens het eten in te nemen, verloopt de opname via de darmwand beter. De werking van acitretine is minder krachtig dan van methotrexaat. Bovendien werkt het bij slechts 25% van de mensen met psoriasis. Maar als het middel aanslaat, kunt u in de eerste maand al de eerste verbeteringen verwachten. Het maximale resultaat wordt meestal pas na twee tot drie maanden bereikt.
Het is belangrijk om aan uw arts te melden welke andere medicatie u gebruikt, omdat acitretine de werking van andere geneesmiddelen (zoals bepaalde antibiotica en de minipil) kan beïnvloeden. Ook moet u tijdens de behandeling zo min mogelijk alcohol gebruiken.
Bijwerkingen
Acitretine is een relatief veilig middel. Toch kunnen er verschillende bijwerkingen optreden. Dit verschilt van persoon tot persoon. Bijwerkingen zijn over het algemeen goed in toom te houden door de dosis zo nodig te verlagen.
Soms verergert de psoriasis aanvankelijk. Wat veel voorkomt tijdens de behandeling met acitretine, zijn droge lippen en een droge huid. Dit is een teken dat de werkzame stof in de huidslijmvliezen aanwezig is en dus effectief is. Een vette (lippen)zalf kan de droogheid verhelpen. Ook de slijmvliezen van de neus, mond en ogen kunnen droger aanvoelen. Vooral contactlensdragers kunnen last krijgen van oogirritaties. Soms treedt (tijdelijk) haaruitval op en ook pijn in gewrichten en hoofdpijn wordt soms geconstateerd. Na het stoppen met de behandeling verdwijnen deze klachten volledig. Omdat acitretine een negatief effect kan hebben op de nieren en de lever, wordt tussentijds regelmatig een bloedonderzoek verricht. Wie een lever- of nierziekte heeft, mag geen acitretine slikken. Hetzelfde geldt voor mensen met een verhoogd cholesterolgehalte.
Soms wordt acitretine voorgeschreven in combinatie met lichttherapie. De dosis van beide therapieën kan dan zo laag mogelijk worden gehouden, waardoor de bijwerkingen beperkt blijven. Deze combinatietherapie wordt Re-UVB of Re-PUVA genoemd, waarbij Re verwijst naar retinoïd.
Zwangerschap
Acitretine verhoogt, zeker in combinatie met alcohol, het risico op aangeboren misvormingen. Voor zwangere vrouwen is het middel daarom absoluut taboe. Dit geldt ook voor vrouwen die zwanger willen worden: pas 24 maanden na het stoppen met acitretine levert het middel geen extra risico’s meer op voor de ongeboren vrucht. Overigens heeft het medicijn geen invloed op de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen.